Banjerend over de luchthaven van Caïro voor een binnenlandse vlucht naar Aswan, trekken de opvallend rijzige donkere mannen in witte gewaden en dito vrouwen onze aandacht. Ze doen ons denken aan de Ethiopische Joden in ons land Israël. Niet verwonderlijk, Aswan, de meest zuidelijke stad van Egypte is slechts door Soedan gescheiden van Ethiopië. Deze Nubiërs behoren tot de nomadenvolken, die vanouds in dit gebied rondzwierven.
Een volk met een kleurrijke cultuur, die letterlijk zichtbaar wordt in de heldergele, groene, paarse en oranje decoraties op de luchthaven van Aswan. Met de palmbomen tussen de bagagebanden ademt het een Afrikaanse sfeer uit. Net als de huizen in Aswan, maar vooral ook de Nubische dorpjes op het eiland Elephantine, midden in de Nijl waar we op zoek gaan naar een bijzonder stuk van de historie.
Joodse gemeenschap op Elephantine
In de tijd van het Perzische rijk in de vijfde en vierde eeuw voor Christus, is op dit eiland een groep Joden terechtgekomen. Als vluchtelingen met minimale rechten waren er weinig andere mogelijkheden om zich van inkomen te voorzien, dan te dienen als huurlingen van de Perzische heerser. Darius II had daarmee een betrouwbaar leger aan de kwetsbare zuidgrens van het rijk, dat zich nog altijd uitstrekte tot India. (Esther 1:1)
De Joodse gemeenschap leefde op Elephantine, in lemen huisjes rond een door hen opgerichte tempel met een altaar voor het brengen van wierook- en een voor dierenoffers. Op basis van teruggevonden en in de droge grond perfect geconserveerde papyrusrollen, is er veel informatie over hun levenswijze en hun dienst aan God teruggevonden. Een altaar voor de HEER in Egypte! (Jesaja 19:19) Opgravingen bevestigen dat naast de grote tempel van Khnum, er een tempel van Jawè, geweest moet zijn.
De opgravingen zijn te bezoeken en in het museum liggen foto’s waarop in gevonden voorwerpen een davidster te zien is. Nergens wordt echter melding gemaakt van het verblijf van de Joden. Vragen worden niet beantwoord en er staan bij de ruïnes geen aanwijzingen anders dan: “to the Ancient village” en “to the Ancient temple”. Ook de gids is niet te verleiden ons wijzer te maken. Het is duidelijk dat de herinnering aan Egyptische zijde uitgewist is.
De omgekeerde wereld van het in Jesaja 19 genoemde altaar en de gewijde steen aan de grens, die “zullen dienen om de HEER van de hemelse machten aan Egypte te herinneren!”
Deze blog is geschreven door Ron en Nelleke, de veldleiding van de NEM, n.a.v. hun bezoek aan veldwerker Corine in Aswan, die op het eiland Elephantine woont.
