Ik weet het. De mensen die je het meeste kunnen teleurstellen, zijn de mensen van wie je de hoogste verwachtingen had. Daarom komt een ruzie in je kerk vaak harder aan dan een botsing op je werk. Vorige week zat ik nog tegenover een man die met tranen in zijn ogen vertelde over een conflict met een voorganger dat hij jaren geleden had gehad en dat nog niet is bijgelegd. Het was een tere wond.
Er zijn weinig conflicten pijnlijker, verwarrender en onverzoenlijker dan de conflicten waarbij je allebei God erbij haalt. Bij conflicten heb ik sowieso de neiging een blokje om te gaan, maar bij kerkelijke conflicten krijg ik trek in een ruimtereis.
Wekelijks patroon
En toch. Zelden heb ik een zondagse kerkdienst overgeslagen. Het is een patroon in mijn leven waarvan ik blij ben dat het diep is ingesleten. Het brengt me steeds weer op de wekelijkse bijeenkomsten met mensen die niet per se mijn vrienden zijn, maar met wie ik mijn diepste hoop en mijn grootste liefde deel. Het is dat wonderlijke en wereldwijde concept dat al 2000 jaar meegaat. Het schept een eenheid en verbondenheid – tussen jong en oud, tussen rijk en arm, tussen blank en gekleurd, tussen hoog- en laagopgeleid – die in een tijd van identiteitspolitiek en toenemende polarisatie menselijkerwijs niet mogelijk is.
“Bij conflicten heb ik sowieso de neiging een blokje om te gaan, maar bij kerkelijke conflicten krijg ik trek in een ruimtereis.”
Lokale kerken
In Egypte zei een Japanse vriendin tegen ons: ‘Ik ben jaloers op jullie, want waar in de wereld jullie ook zijn, er is altijd een kerk waar je naartoe kunt gaan.’ Gek dat een niet-christen je daarvoor de ogen moet openen. Want ik realiseerde het me toen pas goed. Net gearriveerd in een cultuur die me bevreemdde en met een taal die ik nog niet kende, voelde ik me verloren. Totdat ik in de kerk zat. Daar hing het kruis, dat ik zo goed kende en werd brood gebroken, wijn geschonken en was ik opeens weer kind aan huis. Waar ter wereld ik ook kom, ik ga altijd op zoek naar een lokale kerk en altijd beland ik tussen mensen met wie ik – bij alle culturele, etnische, linguïstische verschillen die je maar kunt bedenken – het meest dierbare deel. Zelfs in deze tijd van oorlog in Gaza, is het de kerk die Joden en Arabieren verenigt rond Jezus Christus. Leve de kerk!
Lief en leed delen
Pas bedacht ik ook hoeveel we in de kerk eigenlijk aan elkaar vertellen. In onze kerkelijke gemeente hebben mensen de gelegenheid om gebed te vragen voor wat hen bezighoudt. De openheid waarmee – soms met tranen in de ogen – over huwelijksverdriet en -vreugde wordt gesproken, over hoop en wanhoop bij ziekte, het raakt me iedere keer. En in deze zware tijden bidden we voor Israël, voor Joden en Arabieren. Smeken we om verzoening en vrede, waar nu echt een Godswonder voor nodig is. Ook daarom zeg ik: leve de kerk!
Belangeloos dienen
Er zijn ook weinig verbanden die zo veel mensen zozeer kunnen aanmoedigen om belangeloos het goede te doen. Wekelijks wordt er geld ingezameld onder de mensen die overhebben en wekelijks wordt er uitgedeeld onder de mensen die tekortkomen. Er is een constante stroom van mensen die vanuit de kerk naar buiten gaat om te helpen bij de voedselbank in de buurt, om de samenleving te dienen in de politiek, om uitgezonden te worden naar Israël, vrijwilliger te worden bij een weeshuis op de Westbank. Onder hen zijn talloze mensen die hun hele leven geven aan naastenliefde en – anders dan Moeder Teresa of Dietrich Bonhoeffer – naamloos sterven.
“Het allerbeste wat de kerk doet, is het doorfluisteren van het verhaal van die ene Man.”
Die ene Man
Maar het allermooiste en het allerbeste wat de kerk doet, is het doorfluisteren van het verhaal van die ene Man. Hij deed niets anders dan goed, stelde nooit iemand teleur, bleek altijd te vertrouwen, keek altijd om naar die ene waar niemand naar omkeek. Hij spreidde zijn armen aan het kruis, zodat we – waar ter wereld we ook aanschuiven en hoe we er ook aan toe zijn – altijd zullen zien hoeveel Hij van ons houdt. Wat voor kleine krabbelaars die kerkmensen soms ook zijn, de kerk is de drager van het evangelie. Het verhaal van de Man van wie we het moeten hebben. En alleen daarom al: leve de kerk!
Gert-Jan Segers (1969) schreef dit artikel voor het NEM-magazine. Hij was van 2012 tot 2023 Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie. In 2023 schreef hij het boek: ‘Macht en onmacht: Politicus in een verdeeld land’.
