Door Kees Jan Rodenburg
2 juli 2015
Solidariteit met Israël, het wordt vaak omschreven als ‘naast Israël staan’. Vaak ook gaan die woorden samen met heftige emoties en de oproep om tot actie over te gaan. Maar wat betekenen die woorden anno 2015? In dit artikel wil ik er een paar persoonlijke opmerkingen over maken. Daarbij gaat het me niet zozeer om een actieplan voor steun aan Israël. Ik kies ervoor om terug te gaan naar de grondhouding die we van Israël leren en naar het besef van onze plaats als christenen naast Israël. Op dat fundament ontstaat een vorm van solidariteit die niet afhankelijk is van ons gevoel of van het moment.
Boom planten
Over de grondhouding van Israël valt veel te zeggen. Ik noem hier twee aspecten: de waarde van het leven en de toekomstgerichtheid van het volk. Het eerste aspect trof me sterk toen ik tijdens de studiereis in april opnieuw Yad Vashem bezocht. We dwaalden door de vallei van de verdwenen gemeenschappen, zagen de plaquettes met namen van de rechtvaardigen onder de volken en luisterden naar het voorlezen van namen van omgekomen kinderen. Welk volk is zo nauwgezet in het vasthouden van de herinnering, in het gedenken van hen die niet meer zijn? Geen mens of gemeenschap wordt vergeten.
De toekomstgerichtheid van dit volk zie je overal om je heen. Wat me altijd treft in Israël is de enorme drive van mensen om iets nieuws tot stand te brengen en om obstakels te overwinnen. In dit land dat voor een groot deel uit woestijn bestaat zijn de mensen allesbehalve dor, droog of afwachtend. Eenvoudige plastic buisjes vormen een systeem voor druppelirrigatie en zorgen overal voor ongekende bloei van bloemen, planten en bomen. Het tekent de mentaliteit van de moderne Israëli. Misschien heeft het met overlevingsdrang te maken, misschien ook met optimisme of met het idee dat iedereen een missie heeft te volbrengen. Een oud verhaal lijkt dat laatste te zeggen. Als iemand de oude rabbi Jochanan ben Zakkai een Johannesbroodboom ziet planten vraagt hij wat voor nut dat heeft. De boom geeft immers pas na 70 jaar vrucht! Waarop de rabbi antwoordt dat zijn kinderen en kleinkinderen ervan zullen genieten, net zoals hij zelf de vruchten plukt van wat anderen voor hem hebben gedaan.
Van Israël geleerd
Deze grondhouding heeft alles te maken met de bijzondere weg die God met dit volk gaat. De opdracht te gedenken is een bijbels refrein dat Israël ter harte heeft genomen. Niet om in het verleden te blijven hangen, maar om lessen te leren voor vandaag en morgen.
Als Israël iets heeft geleerd en ons heeft doorgegeven, dan is het wel de ontdekking dat het verleden de toekomst niet bepaald. Fouten en dwaalwegen hoeven ons niet gevangen te houden, want de God van Israël vergeeft en wijst een weg naar de toekomst. Daarin ligt ook de boodschap van dit volk voor heel de wereld: zo is Hij, onze Bevrijder, die Heer is van heel de schepping en van ons leven. Hem willen wij dienen.
Naast Israël staan betekent voor mij allereerst dat we deze grondhouding aannemen en steeds weer beoefenen. En ervan getuigen dat we dit van Israël en met name van Jezus, de zoon van Israël, hebben geleerd. De verwachting van Gods Koninkrijk is niet met ons christenen begonnen, we hebben het ook niet overgenomen, nee, we delen in wat eerst aan Israël is geschonken en wat dit volk nooit is ontnomen. Ook in onze tijd heeft de kerk Israël nodig om zichzelf te zijn.
Gevaar van buitenaf, gevaar van binnenuit
Hoe vertaalt dit zich naar solidariteit met Israël? Dat betekent voor mij dat we ruimte geven aan deze unieke stem van Israël in ons midden. Het betekent opkomen voor het bestaansrecht van dit volk en van de staat Israël en strijd tegen antisemitisme en anti-judaïsme. Het betekent ook dat we elk gesprek over Israël niet laten verlammen door stellingnames over de politieke situatie in het land Israël. Die situatie is veel gecompliceerder dan we zouden willen.
Tijdens de studiereis sprak Alfred Muller over het gevaar dat Iran atoomwapens kan ontwikkelen en dat deze in de handen komen van terroristen. Een heel ander gevaar waarmee Israël wordt geconfronteerd is echter de stroom joodse immigranten die het land weer verlaten omdat er niet voldoende werk en betaalbare woningen voor hen zijn. De regering is wel bezorgd over de veiligheid van het land, maar heeft geen samenbindende visie voor de toekomst. Als de huidige ontwikkelingen zich doorzetten zal Israël wellicht gedwongen worden om de Westbank in te lijven en zal de meerderheid van de bevolking op termijn niet-joods zijn. Het gevaar van binnenuit is daarom zeker zo groot als dat van buitenaf. Uiteenlopende groeperingen in het land hebben daarom totaal verschillende ideeën over wat nodig is voor het voortbestaan van de staat Israël.
Broeders en zusters
De vraag wat ‘naast Israël staan’ dan betekent wordt nog indringender als we bedenken dat onze politieke keuzes grote gevolgen hebben voor broeders en zusters in het land. Veel messiaanse joden vragen ons de staat Israël te steunen omdat het de enige veilige plek voor Joden is en God beloften heeft uitgesproken over dit land. Arabische christenen roepen ons op om niet voorbij te gaan aan het onrecht in het land. Daarnaast zijn er messiaanse joden en Arabische christenen die niet langer willen strijden om het land, maar samen proberen te getuigen van Gods liefde. Geluiden waar we niet aan voorbij kunnen gaan, maar die soms wel op elkaar botsen. Op dat moment gaat het er niet om dat wij kiezen tussen deze stemmen, maar juist de ontmoeting zoeken met al deze broeders en zusters om luisterend, dienend en biddend naast hen te staan in de hoop en verwachting dat God hen gebruikt om met het land en met haar inwoners tot Zijn doel te komen.
Naast Israël staan
Naast Israël staan is niet vrijblijvend. Het betekent getuigen van de verbondenheid met dit volk en opkomen voor haar bestaan, het betekent verdriet hebben vanwege Jodenhaat en protesteren tegen antisemitisme. Het betekent bezorgd zijn over de interne verdeeldheid van Joden. Het is lijden aan het gemis van vrede en gerechtigheid voor Joden en Palestijnen en steun geven aan initiatieven tot verzoening. Maar het is allereerst dankbaar zijn voor wat we door dit bijzondere volk hebben mogen proeven van Gods goedheid. We zijn gelukkige mensen dat we mogen weten dat deze God naast Israël ook ons op het oog heeft. Ik ken geen tekst die dat krachtiger zegt dan Jesaja 19:25: ‘Gezegend is Egypte, mijn volk, en Assyrië het werk van mij handen, en Israël mijn bezit.’
Foto: Details van Scroll of Fire, gedenkteken ten westen van Jeruzalem
Dit artikel is eerder verschenen in het NEMagazine van juni 2015. Wilt u dit magazine ontvangen? Stuur dan een mailtje naar bestelling@nemnieuws.nl
